Νέα

Το Ερευνητικό Κέντρο Αθηνά και η Βιβλιοθήκη της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ συνδιοργάνωσαν τη Δευτέρα 24 Νοεμβρίου 2025, στο Μικρό Αμφιθέατρο της Βιβλιοθήκης, μια ιδιαίτερα ζωντανή ενημερωτική εκδήλωση αφιερωμένη στη Διακήρυξη της Βαρκελώνης για τις Ανοικτές Πληροφορίες Έρευνας. Η πρωτοβουλία αυτή, που αποτελεί πλέον ένα σταθερό σημείο αναφοράς στη διεθνή συζήτηση για την Ανοικτή Επιστήμη, βρέθηκε στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος της ελληνικής ακαδημαϊκής και ερευνητικής κοινότητας.

 

Με φυσική παρουσία αλλά και δυνατότητα διαδικτυακής παρακολούθησης, η εκδήλωση συγκέντρωσε έντονο το ενδιαφέρον του κοινού, της ερευνητικής και ακαδημαϊκής κοινότητας. Οι στόχοι της εκδήλωσης ήταν να εξεταστεί πώς η Ελλάδα συμβάλει ενεργά στη διαμόρφωση ενός πιο διαφανούς, συνεργατικού και δίκαιου οικοσυστήματος επιστημονικής πληροφορίας και να συζητηθούν οι ευκαιρίες εμπλοκής των ελληνικών ερευνητικών και ακαδημαϊκών οργανισμών στην πρωτοβουλία της Διακήρυξης της Βαρκελώνης.

 

Η εκδήλωση άνοιξε με τους χαιρετισμούς του Κοσμήτορα της Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ, καθηγητή Κωνσταντίνου Χριστοδούλου, και του Προέδρου ΔΣ & Γενικού Διευθυντή του Ερευνητικού Κέντρου Αθηνά (2021–2025), καθηγητή Γιάννη Εμίρη.

 

Ο Κοσμήτορας κ. Χριστοδούλου αναφέρθηκε στην κρίσιμη σημασία των αδειών Creative Commons, επισημαίνοντας ότι αποτελούν ένα ισχυρό εργαλείο που επιτρέπει την ελεύθερη αλλά μη κερδοσκοπική χρήση του έργου των δημιουργών, προστατεύοντας ταυτόχρονα το δικαίωμα στην ηθική αναγνώριση. Τόνισε ότι τα ζητήματα της ανοικτής πρόσβασης δεν αφορούν μόνο τεχνικές προσεγγίσεις αλλά αγγίζουν ευρύτερα την κοινωνία, καθώς η επαναχρησιμοποίηση και αξιοποίηση της γνώσης πρέπει να γίνεται με σεβασμό στα δικαιώματα των επιστημόνων και με στόχο τη συλλογική ωφέλεια.

 

Ο κ. Εμίρης, παρουσιάζοντας τον ρόλο και την αποστολή του Αθηνά, υπογράμμισε ότι η Ανοικτή Επιστήμη βρίσκεται στο κέντρο των ερευνητικών του δραστηριοτήτων, τονίζοντας ότι: «η πρόοδος στην έρευνα πολλαπλασιάζεται αν οι αλγόριθμοι τα δεδομένα οι δημοσιεύσεις είναι ανοιχτά, και προσβάσιμα στην επιστημονική κοινότητα». Παράλληλα, ανέδειξε ότι οι νέες τεχνολογίες και ειδικά η ΤΝ εισάγουν νέες απαιτήσεις για διαφάνεια, σωστή διαχείριση δεδομένων και διεπιστημονική προσέγγιση, ώστε η καινοτομία να αναπτύσσεται με τρόπο δημοκρατικό, ελεγχόμενο και συμβατό με το δημόσιο συμφέρον.

 

Στο κύριο μέρος της εκδήλωσης, μια σειρά διακεκριμένων ομιλητών παρουσίασαν διαφορετικές πτυχές του νέου τοπίου που διαμορφώνει η Διακήρυξη της Βαρκελώνης. Η Bianca Kramer, Εκτελεστική Διευθύντρια της πρωτοβουλίας, ανέδειξε τον διεθνή χαρακτήρα και τη φιλοσοφία της Διακήρυξης, επισημαίνοντας την ανάγκη για ανοικτά, επαληθεύσιμα και επαναχρησιμοποιήσιμα δεδομένα έρευνας.

 

Ο Θανάσης Βεργούλης. Κύριος Ερευνητής στο Ινστιτούτο Πληροφοριακών Συστημάτων του Αθηνά, ανέλυσε τους λόγους υπογραφής της Διακήρυξης της Βαρκελώνης από το Κέντρο και παρουσίασε τη συμβολή του στη διαμόρφωση υποδομών που προωθούν την ανοικτότητα και τη διαλειτουργικότητα στην ερευνητική πληροφορία.

 

Ακολούθησε ο Ζήσης Σημαιοφορίδης εκ μέρους του Συνδέσμου Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών (ΣΕΑΒ / HEAL-Link), ο οποίος παρουσίασε την εθνική υποδομή ABACUS για την παρακολούθηση της ερευνητικής δραστηριότητας στην Ελλάδα, η οποία αναπτύσσεται από τον ΣΕΑΒ σε συνεργασία με το OpenAIRE.

 

Μετά το σύντομο διάλειμμα, η Ναταλία Μανωλά, Διευθύνουσα Σύμβουλος της πανευρωπαϊκής υποδομής OpenAIRE και επιστημονική συνεργάτιδα του Ερευνητικού Κέντρου Αθηνά, παρουσίασε το πώς η  αξιολόγηση της έρευνας μπορεί να γίνει πιο διαφανής, κατανοητή και δίκαιη για την ακαδημαϊκή κοινότητα εκμεταλλευόμενη ανοικτές πηγές βιβλιογραφικής πληροφορίας.

 

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με την ομιλία του Σπύρου Αθανασίου, Επιστημονικού Συνεργάτη του Ερευνητικού Κέντρου Αθηνά και Προέδρου της Εθνικής Πλατφόρμας Ανοικτής Επιστήμης (ΕΠΑΕ / HOSI), ο οποίος ανέλυσε τη μετάβαση από την ΕΠΑΕ στη νέα εθνική υποδομή HELIX, ανοίγοντας τον δρόμο για μια ακόμη πιο ώριμη και ολοκληρωμένη προσέγγιση στην Ανοικτή Επιστήμη στην Ελλάδα.

 

Οι παρουσιάσεις που συγκρότησαν το πρόγραμμα της εκδήλωσης λειτούργησαν ως ένας πολύπλευρος και ουσιαστικός διάλογος γύρω από την ποιότητα και τη διαχείριση των ανοικτών δεδομένων, τις τεχνικές και οργανωτικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι φορείς, καθώς και τις ανάγκες εκπαίδευσης των ερευνητών. Μέσα από τις διαφορετικές οπτικές των ομιλητών αναδείχθηκε ότι η ελληνική ερευνητική κοινότητα αναγνωρίζει ολοένα και περισσότερο την αξία των ανοικτών πληροφοριών έρευνας και διερευνά τρόπους ενεργής συμμετοχής στη διαμόρφωση ενός συστήματος που θα υπηρετεί αποτελεσματικά την επιστημονική πρόοδο.

 

Η εκδήλωση χρηματοδοτήθηκε εν μέρει από το ευρωπαϊκό έργο SciLake, το οποίο υποστηρίζεται από το πρόγραμμα Horizon Europe (Grant Agreement No. 101058573).